ถ้าใครมีโอกาสติดตามข่าวสารช่วงปลายเดือนมีนาคม 2555 น่าจะได้ผ่านตาข่าวๆ หนึ่ง ที่เป็นเรื่องเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมเก่าแก่ของชาติ ที่มีอายุราว 300 ปี ที่ถูกริดรอนและฆาตกรรมโดยผู้ที่ขาดความรู้ ความเข้าใจ ในเชิงอนุรักษ์อย่างรุนแรง จนกลายเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์กันไปพักใหญ่ ในแวดวงของคนที่รักศิลปวัฒนธรรมของชาติ ที่เป็นดั่งน้ำหล่อเลี้ยง ให้คนไทยได้รู้ว่า เราคือใคร มีประวัติศาสตร์ความเป็นมา จน “เป็นไท” อย่างในทุกวันนี้ได้อย่างไร และยังเป็นเสมือนจิตวิญญาณของบรมครูช่างไทยแต่บรรพกาลแหล่งสุดท้าย ที่เก่าแก่ที่สุด และยังหลงเหลืออยู่ในอาณาจักรล้านนา
และที่น่าแปลกใจยิ่งกว่า ก็คือ ข้าราชการผู้ใหญ่ของกรมศิลปากร ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงในเรื่องนี้ กลับออกมาปฏิเสธได้อย่างหน้าตาเฉยว่า “ไม่ได้ทำลาย ทุกอย่างยังคงอยู่เหมือนเดิม” ซึ่งทำให้ผมดูๆ แล้วรู้สึกว่า…เป็น “การเถ” อย่างน่าอับอายและน่าสมเพชเป็นที่สุด เพราะหากให้เด็กๆ หรือตาสีตาสาที่ไหนมาดู ภาพเปรียบเทียบระหว่างของเก่าก่อนซ่อม กับของที่เพิ่งถูกซ่อมมาใหม่ๆ หมาดๆ ก็จะเห็นความแตกต่างได้อย่างชัดเจนว่า เป็นการกระทำด้วยเพราะขาดความรู้ในเชิงอนุรักษ์ และใช้ช่างซ่อมที่มีฝีมือชั้นเลวขนาดไหน กระทำต่อศิลปวัฒนธรรมของชาติ ที่อายุเก่าแก่กว่า 300 ปี และไม่อาจจะหาที่ไหนมาทดแทนได้อีกแล้ว
ผมกำลังพูดถึงเรื่องการอนุรักษ์จิตรกรรม ซึ่งเป็นโบราณสถานสำคัญแห่งอาณาจักรล้านนา ณ วัดพระธาตุลำปางหลวง จังหวัดลำปาง ที่หากคุณได้ดูภาพประกอบด้านล่างนี้แล้ว ก็คงจะทราบเป็นอย่างดีว่า การอนุรักษ์ (คำที่กรมศิลปากรและผู้รับเหมาใช้อ้าง) กระทำได้ ห่วย เลว และบัดซบ ขนาดไหน
ที่ถ้าใครไม่เคยเจอด้วยตัวเอง คงรู้สึกได้ยาก….หุหุ
