และที่น่าแปลกใจยิ่งกว่า ก็คือ ข้าราชการผู้ใหญ่ของกรมศิลปากร ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงในเรื่องนี้ กลับออกมาปฏิเสธได้อย่างหน้าตาเฉยว่า “ไม่ได้ทำลาย ทุกอย่างยังคงอยู่เหมือนเดิม” ซึ่งทำให้ผมดูๆ แล้วรู้สึกว่า…เป็น “การเถ” อย่างน่าอับอายและน่าสมเพชเป็นที่สุด เพราะหากให้เด็กๆ หรือตาสีตาสาที่ไหนมาดู ภาพเปรียบเทียบระหว่างของเก่าก่อนซ่อม กับของที่เพิ่งถูกซ่อมมาใหม่ๆ หมาดๆ ก็จะเห็นความแตกต่างได้อย่างชัดเจนว่า เป็นการกระทำด้วยเพราะขาดความรู้ในเชิงอนุรักษ์ และใช้ช่างซ่อมที่มีฝีมือชั้นเลวขนาดไหน กระทำต่อศิลปวัฒนธรรมของชาติ ที่อายุเก่าแก่กว่า 300 ปี และไม่อาจจะหาที่ไหนมาทดแทนได้อีกแล้ว

ผมกำลังพูดถึงเรื่องการอนุรักษ์จิตรกรรม ซึ่งเป็นโบราณสถานสำคัญแห่งอาณาจักรล้านนา ณ วัดพระธาตุลำปางหลวง จังหวัดลำปาง ที่หากคุณได้ดูภาพประกอบด้านล่างนี้แล้ว ก็คงจะทราบเป็นอย่างดีว่า การอนุรักษ์ (คำที่กรมศิลปากรและผู้รับเหมาใช้อ้าง) กระทำได้ ห่วย เลว และบัดซบ ขนาดไหน

ทั้งนี้ผมได้รับเอกสารเผยแพร่ จาก อ.สุรชัย จงจิตงาม (อาจารย์ประจำภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่) ซึ่งเป็นต้นเรื่อง ผู้ร้องเรียนไปยังหนังสือพิมพ์ข่าวสด เมื่อวันที่ 22 มีนาคม ที่ผ่านมา อาจารย์ได้สรุปเรื่องนี้ เสนอแนะข้อควรแก้ไข และเปรียบเทียบภาพตัวอย่างให้ดูกันตรงๆ พร้อมคำชี้แจงจากหน่วยงานราชการ (กรมศิลปากร) เกี่ยวกับประเด็นในเรื่องนี้ (ว่า “เถ” อย่างไร) อ.สุรชัย บอกว่า เป็นบทความแรก ที่นำเรื่องราวต่างๆ ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลานี้ มาปะติดปะต่อกัน เพื่อให้ผู้สนใจได้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ผมได้ทำเป็น PDF เพื่อให้เหมาะแก่การดาวน์โหลด และอ่านออนไลน์แล้วครับ ขนาดไฟล์ PDF อยู่ที่ 1.65 MB มีทั้งหมด 4 หน้า คลิกโหลดที่ด้านล่างได้เลยครับ

มีความเห็นอย่างไร โพสคอมเม้นท์ที่ด้านล่างเล่าสู่กันฟังได้ครับ
หากผมได้รับเอกสารเผยแพร่จาก อ.สุรชัย อีก ก็จะโพสให้อ่านกันอย่างต่อเนื่องครับ
(หากมีปัญหาในการดาวน์โหลด แจ้งได้นะครับ)

พ่อไก่อู / จิด-ตระ-ธานี

ยอมรับว่าเป็นทริปการเดินทางไปต่างประเทศเป็นครั้งแรกในชีวิตของผม ที่น่าประทับใจดีครับ เพราะมีทั้งเรื่องสถานที่ที่เราไป (ซึ่งแต่ละที่ ก็ให้อารมณ์ที่แตกต่างกันสุดๆ) ทั้งเรื่องอาหารการกิน สังคม วัฒนธรรมและลักษณะเฉพาะตัวของคนอินเดีย ทั้งที่ในเมืองหลวงคือ New Delhi เอง และที่หัวเมืองทางตอนเหนือ คือ Ladakh ซึ่งเป็นที่ๆ ผมไปเยือนเป็นเวลามากกว่า 1 สัปดาห์

พอดีผมเป็นคนเดียวในกลุ่ม ที่ไม่ได้เอากล้องถ่ายรูปติดไปด้วย เดี๋ยวถ้าได้รูปจากเพื่อนๆ ทั้ง 4 คนมาแล้ว ก็จะมาทยอยอัพภาพ + เล่าเรื่องทริปในอินเดียครั้งนี้ของผม ที่น่าสนใจให้ฟังกันไปตามลำดับนะครับ เพราะมีทั้งที่ประทับใจสุดๆ และอ้วกสุดๆ ทั้งจากระหว่างการเดินทางด้วยรถบัส (สุดหฤโหด) เลียบไปบนภูเขาสูงชันนับร้อยลูก ที่ฝั่งขวามือเป็นภูเขาหินที่อุดมไปด้วยฝุ่น และฝั่งซ้ายมือเป็นหน้าผาหรือเหวลึก และสุดๆ กับ “ส้วมแขก” ที่ถ้าใครไม่เคยเจอด้วยตัวเอง คงรู้สึกได้ยาก….หุหุ

ไม่รู้ว่าเด็กๆ รุ่นนี้ จะรู้จักคำว่า “ซำเหมา” หรือเปล่า? ผมขออธิบายแบบย่อๆ ให้ฟังกันซักนี้สนึงนะครับ

“ซำเหมา” เป็นตัวการ์ตูนอมตะที่วาดโดย จางเล่อผิง (張樂平,张乐平) (พ.ศ. 2453 – 2535 รวมอายุ 82 ปี) ซึ่งโด่งดังมาก เมื่อประมาณ 60-70 ปีที่แล้ว (เรียกได้ว่าคนจีนน้อยคนที่จะไม่รู้จักซำเหมา และยังดังไกลมาถึงเมืองไทยอีกด้วย) โดยคาร์แรกเตอร์ของซำเหมา จะเป็นเด็กชายผอมๆ หัวโต ที่มีเอกลักษณ์ที่สำคัญคือ มีผมอยู่บนหัวเพียง 3 เส้นเท่านั้น (คำว่า “ซำเหมา” (三毛) แปลว่า “ผมสามเส้น”) ซำเหมาเป็นเด็กจรจัด ที่ยากจน ข้นแค้น แต่งตัวมอมแมม โกโรโกโส แต่ก็เป็นเด็กฉลาด มีไหวพริบ ใสซื่อ และน่ารัก ที่ต้องใช้ชีวิตด้วยการ ดิ้นรน ต่อสู้ เพื่อเอาตัวรอด ให้ตัวเองได้อิ่มท้องไปวันๆ ในท่ามกลางสังคมเมืองเซี่ยงไฮ้ในยุคนั้น ที่คนยากคนจน โดนกดขี่ข่มเหง โดยคนรวย และชาวต่างชาติ เนื้อหาในการ์ตูน “ซำเหมาพเนจร” จะออกแนวเสียดสี ประชดประชันสังคม เป็นหลัก ถึงจะมีมุกตลกบ้าง แต่ก็เป็นตลกร้าย ที่เศร้าเคล้าน้ำตา

ปัจจุบัน พจนานุกรมคำไทย (แปลไทย) ของ อ.เปลื้อง ณ นคร ได้ให้ความหมายคำ “ซำเหมา” ไว้ว่า ว. แต่งตัวปอนๆ, ขาดแคลนเงินมาก.

เด็กๆ ชาวลาดัก

ทริปเยือนลาดักใน 2 สัปดาห์นี้ มีไกด์นำเที่ยวเป็นรุ่นน้อง 2 คน (ตอนนี้เป็นสามีภรรยากันแล้ว จีบกันมาตั้งแต่สมัยเรียน) ที่เคยผ่านการเรียน ป.โท ที่ “ศานตินิเกตัน” (มหาวิทยาลัยที่ก่อตั้งโดย ท่านรพินทรนาถ ฐากูร มหากวีผู้ยิ่งใหญ่แห่งอินเดีย) เป็นเวลา 2 ปี เป็นคนนำทางและกำหนดจุดหมายในการท่องเที่ยวทั้งหมด หะๆ เราไม่เคยไปมาก่อน ก็ต้องให้น้องมันนำทางให้แหละครับ เอาเป็นว่าถ้าหากมีเรื่องอะไรสนุกๆ น่าประทับใจ (และผมอยากเขียน) ก็จะกลับมาเล่าให้ฟังแบบชิวๆ กันใหม่นะครับ ตอนนี้ขอตัวไปแพ็คของต่อ เตรียมตัวสำหรับการเดินทางก่อนนะครับ

พ่อไก่อู

ใช่…ครับ ผมไม่ได้พูดถึงใครหรอก เพราะ..ถ้าหากคุณ เป็นแฟนสังคมออนไลน์ตัวยง อย่าง YouTube, Facebook หรือ Twitter แล้วล่ะก็ เรื่องที่พูดกันหนาหูมากที่สุดตอนนี้ ก็คงจะเป็นใครไปไม่ได้ นอกจาก สด เยล และ จอย 3 เกลอ ผู้มีความพิการมาตั้งแต่กำเนิด ที่สามารถกระโดดก้าวข้ามอุปสรรค ที่เป็นความพิการทางร่างกาย ซึ่งนับว่าเป็นอุปสรรคสุดหิน ที่แม้แต่คนปกติทั่วๆ ไป อย่างเราๆ ยังทำกันได้ยาก ทั้งนี้ก็เพราะด้วยกำลังใจ ความมุ่งมั่น และความหวังอันเต็มเปี่ยม ที่ทำให้พวกเขาทั้งสาม พร้อมจะร่วมฝ่าฟันด้วยกัน ผ่านรายการ “ค้นคนฅน” เมื่อช่วง มกราคม 2554 ที่ผ่านมาครับ

จริงๆ ผมเองไม่ได้รู้จัก 3 สหายนี้มาก่อนหรอกนะครับ (เพราะปกติ ก็ไม่ค่อยได้ดูทีวีอยู่แล้ว) แต่เพื่อนใน FB แนะนำว่า..ให้ลองดู ตอนแรกๆ ก็คิดว่า “คงจะเป็นเรื่องของคนพิการธรรมดาล่ะมั้ง ไม่น่าจะมีอะไรแปลกใหม่” แต่หลังจากดูไปแล้ว ผมเองถึงกับ “น้ำตาไหลเลย” ยอมรับว่า..ประการหนึ่ง ก็เพราะความเวทนาในควาทุลักทุเลของความพิการ และอีกประการหนึ่ง ก็คือความรู้สึกชื่นชมในความอุตสาหะของ 3 สหาย ที่..ทำไมน่ะหรือ? อะไรหนอ? ที่เป็นเหมือนกับขุมพลังใจ ที่ทำให้พวกเขาทั้ง 3 ลุกขึ้นสู้ และพร้อมจะเผชิญหน้ากับสิ่งที่ยากยิ่ง ทั้งๆ ที่สภาพร่างกายก็ผิดปกติ และแถมยังจะเรื่องการยอมรับทางสังคมอีกล่ะ แต่..ณ เวลานี้ พวกเขา ก็ได้พิสูจน์ให้พวกเราได้เห็นแล้วว่า พวกเขาทั้ง 3 สามารถทำได้อย่างงดงาม และแถมยังให้ “ขุมพลังใจชั้นเยี่ยม” แก่คนทั่วๆ ไป (ที่ปกติครบ 32) อย่างเราๆ ท่านๆ ที่สมควรจะเอาเป็นตัวอย่าง

ถ้าใครยังไม่เคยดู และพอมีเวลา ผมแนะนำว่า อยากจะให้ดูไปเรื่อยๆ จนจบนะครับ เพราะมีให้ชมแบบต่อเนื่องเลย โดยคลิปนี้ตัดลง YouTube ถึง 13 ตอน (โดยคุณ 4everKradon) จากการออกอากาศผ่านรายการ “คนค้นฅน” ทั้งหมด 3 ครั้ง ในชื่อเรื่อง “3 เกลอ คนเล็กหัวใจใหญ่” และตอนพิเศษอีก 1 ตอน คือ “คนเล็ก…เคลื่อนโลก” ตอนท้ายนี้เป็นการเสวนา ที่ “หอจดหมายเหตุท่านพุทธทาส” และยังได้เชิญ “คุณยายยิ้ม” (เหมือนกับปู่เย็น ภาคผู้หญิง) มาร่วมเสวนาอีก 1 ท่านด้วยครับ

จริงๆ ผมก็ชอบรายการ “คนค้นฅน” นะ แต่ปกติก็ไม่ค่อยได้ดูหรอก (เพราะไม่ค่อยดูทีวีไง) แต่..ผมเคยเจอพี่เช็ค (สุทธิพงษ์ ธรรมวุฒิ) ครั้งนึง ในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ ที่ศูนย์ฯ สิริกิติ์ ก็ได้เอ่ยปากขอบคุณไปว่า “รายการนี้ ทำให้ผมรู้สึกว่า ทีวี บ้านเรายังมีอะไรที่น่าดู มากกว่าแค่ รายการบันเทิงไร้สาระ ประเภทฮาขี้แตกขี้แตนเฉยๆ ที่มีอยู่กลาดเกลื่อนในตลาดทีวีบ้านเรา” และปัจจุบันรายการนี้ ก็มีอายุยืนยงมาถึง 9 ปีแล้ว ก็น่าจะพิสูจน์ได้ว่า “รายการมีสาระ ที่แท้จริงนั้น..ก็สามารถมีพื้นที่ ที่ยืนอยู่ได้จริง” และนั่นเป็นเหมือนกับสิ่งที่ยืนยัน และทำให้พี่เช็ค (ขออภัยนะคร้าบ.บ.บ) ที่ใบหน้าละม้ายโจรใต้ ดูหล่อเหลาขึ้นมาทันตาเห็น แต่ความหล่อนั้น “เป็นความหล่อ ที่มาจากผลงานคุณภาพ ที่พี่เช็คเป็นผู้ก่อตั้ง และทุ่มเทมาตลอด” นะครับ

พอดูจบแล้วรู้สึกอย่างไร เม้นท์ข้างล่างกันได้นะครับ

พ่อไก่อู

ทุกวันนี้นอกจากระเบียง “วาดเล่นๆ” จะมีจำนวนหน้าที่มากกว่า 500 หน้าเข้าไปแล้ว (และยังจะมีเพิ่มขึ้นอีกเรื่อยๆ ในอนาคต) แถมยังมีแฟนๆ ขาประจำที่แวะเวียนเข้ามาเยี่ยมชมไม่เคยขาด โดยในหนึ่งสัปดาห์ (ข้อมูลสำรวจตั้งแต่วันที่ 13-19 ธ.ค. 2553) มีผู้เข้าเยี่ยมชมทั้งหมด 560 คน โดยแบ่งเป็นผู้เยี่ยมชมใหม่ : 469 คน และผู้เยี่ยมชมเดิม (แฟนขาประจำ) ที่แวะกลับเข้ามา : 91 คน  โดยจำนวนหน้าที่ถูกเปิดชมในสัปดาห์นี้เท่ากับ 5,563 หน้า โดยแบ่งเป็นผู้เข้าชมใหม่ : 4,166 หน้า และผู้เข้าชมที่กลับมา : 1,397 หน้า

แน่นอนว่าข้อมูลสถิติของระเบียง “วาดเล่นๆ” อาจจะไม่เท่ากับสถิติของเว็บไซค์ยอดฮิตแบบถล่มทลาย ที่มีผู้เข้าใช้วันละเป็นหลักพัน หรือหลักหมื่น แต่…มันทำให้ผมรู้สึกว่า “การเรียนรู้ลายไทยด้วยตนเอง ผ่านสื่ออินเทอร์เน็ต” มีคนให้ความสนใจมากเกินกว่าที่ผมคาดไว้เยอะแยะเลยครับ เพราะตอนแรกที่เริ่มทำใหม่ๆ ผมไม่เคยคิดมาก่อนว่า จะมีคนให้ความสนใจมากเท่าอย่างในทุกวันนี้เลยนะ เลยทำให้กลายเป็นว่า…ทุกวันนี้ผมต้องอัพภาพของผู้ที่ส่งเข้ามาใหม่ ขึ้นเว็บแทบจะทุกอาทิตย์เลยก็ว่าได้ (ยกเว้นบางอาทิตย์ที่ผมติดงานนุงนังจริงๆ จนทำให้ต้องเลื่อนออกไปบ้างนะครับ) จากช่วงแรกๆ ตอนทำใหม่ๆ ผู้ที่ส่งภาพเข้ามา ผมจะวาดเทียบให้ดูด้วย เพื่อสอนให้เข้าใจว่า ถ้าอยากจะวาดให้งามขึ้นและถูกต้องกว่าเดิม จะต้องเริ่มต้นวาดในลักษณะใด แต่สำหรับตอนนี้แล้ว ต้องขอออกตัวแล้วล่ะครับว่า…คงทำให้ไม่ไหวอย่างในตอนแรกๆ แล้วล่ะครับ เพราะส่งกันมาทีหลายๆ ภาพ และหลายคนพร้อมๆ กัน จนสุดท้ายตอนนี้ ผมจึงต้องเลือกที่จะเขียนวิจารณ์ภาพอย่างเดียวเป็นส่วนใหญ่ และอาจจะมีภาพเทียบจากแหล่งอื่นๆ ให้ดูประกอบด้วย (ส่วนใหญ่ผมมักจะเอาตัวอย่างจากภาพวาดของโบราณดั้งเดิมให้ดูเป็นหลักครับ) เพื่อใช้ดูเทียบประกอบการเรียนรู้กันไปพลางๆ ก่อน ส่วนเรื่องวาดเทียบให้ดู จากฝึมือของผมโดยตรงนั้น ยังไงตอนนี้..ก็ต้องสุดแล้วแต่ว่า ผมจะมีเวลาละกันนะ อันนี้คงต้องขออภัยจริงๆ ครับ

ฝอยมาตั้งนาน ยังไม่ได้เริ่มเล่าเลยว่า ระเบียง “วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี” ถือกำเนิดขึ้นมาได้อย่างไร.? เอาล่ะครับ…ก่อนหน้าที่ผมจะทำ “วาดเล่นๆ” นั้น ผมมีเว็บไซต์การ์ตูน ซึ่งเป็นอีกจ๊อบหนึ่งของผม (ส่วนใหญ่คนที่รู้จักผมในฐานะ “คนวาดลายไทย” จะไม่รู้ว่าผมก็ดัน “วาดการ์ตูน” เป็นกะเค้าด้วย) ซึ่งเผยแพร่อยู่ก่อนหน้านี้แล้วก็คือ เว็บ “เอ๊ะคุงสตูดิโอ” ครับ (“เอ๊ะคุง” เป็นนามปากกาที่ผมใช้เขียนการ์ตูนครับ) และในเว็บนี้ก็มีห้องหนึ่งที่ผมตั้งชื่อว่า “เวทีคนเก่ง” ซึ่งเป็นพื้นที่ ที่เปิดโอกาสให้น้องๆ หนูๆ ได้ส่งผลงานการ์ตูนเข้ามา “ร่วมโชว์ ร่วมประลองความเจ๋ง” กัน (หะๆ ผมคิดคำพูดนี้ขึ้นมาเองครับ จะได้ดูตื่นเต้นหน่อย) ครับ..มีผู้ให้ความสนใจส่งภาพเข้ามาพอสมควร พอให้เว็บการ์ตูนแห่งนี้ได้ครึกครื้นบ้าง และมีอยู่ครั้งหนึ่งที่ น้องเนอร์ส หรือ ด.ญ. ณัฐวรา เหลืองอุดม สาวน้อยจาก จ.ขอนเก่น ส่งภาพวาดลายไทยหลายภาพ เข้ามาร่วมแจมในเวทีคนเก่งด้วยครับ (จริงๆ ผิดคอนเซ็ปของเว็บนะ เพราะผมจะรับแต่ภาพการ์ตูนเท่านั้น) : ชมภาพลายไทยของ น้องเนอร์ส คลิกที่นี่ครับ

น้องเนอร์สเป็นคนที่มีพื้นฐานการวาดลายไทยได้ดีพอตัวทีเดียวครับ ผมเห็นแล้วยังประทับใจเลย ผมวิจารณ์ฝีมือของน้องเนอร์สไปว่า ถ้าหากสามารถปรับปรุงลวดลาย และต่อยอดจากหลักการวาดที่ถูกต้องได้มากกว่านี้แล้ว น้องเนอร์สจะสามารถพัฒนาฝีมือขึ้นไปได้อีกไกลเลยล่ะครับ และ….จากจุดตรงนั้นนั่นแหละครับ ที่ผมเห็นว่า “น่าจะสอนน้องเนอร์สต่อเนอะ เพราะฝีมือน้องเค้าก็ดี ประกอบกับผมเองก็เชี่ยวชาญทางด้านนี้อยู่แล้ว” ผมก็เลยเริ่มคิดที่จะทำเว็บไซต์ขึ้นมาใหม่อีกแห่งหนึ่ง เพื่อที่จะเอาไว้สอน ให้ความรู้ และแนะนำการวาดลายไทยเป็นหลัก ตอนแรกๆ ยังไม่รู้ว่าจะตั้งชื่อเว็บว่าอะไรดี แต่ก็คิดในใจว่า อยากให้ชื่อมันดู friendly หรือดูเป็นมิตรหน่อย เพราะลำพังการวาดลายไทย ก็อาจจะดูยาก หรือดูน่ากลัวสำหรับคนทั่วๆ ไปอยู่แล้ว คิดไปคิดมา (แต่ไม่ถึงกับตีลังกาคิด หะๆ) ก็มาสรุปตั้งชื่อว่า “วาดเล่นๆ” ดีกว่า เพราะดู ทีเล่น ทีจริง ดี ไม่ซีเรียส แถมการตั้งชื่อว่า “วาดเล่นๆ” ยังดูเป็นมิตรกับคนที่จะส่งภาพเข้ามาอีกด้วย เพราะไม่จำเป็นต้องเป็นมือโปรด้านลายไทย เพียงแค่ขยับมือ วาดเล่นๆ สนุกๆ ก็สามารถส่งภาพมาร่วมโชว์กันได้แล้ว แต่ “วาดเล่นๆ” เฉยๆ มันดูห้วนไปหน่อยน่ะสิ ก็มาคิดต่อ… เอ เราก็เป็นคนสอนนี่นา และเว็บใหม่ที่จะทำขึ้นนี้ก็เป็นส่วนหนึ่งของเว็บไซต์หลักคือ จิด-ตระ-ธานี อยู่แล้ว ผมก็เลย…เอาวะ เอานามแฝงของผมในการเขียนรูปคือ จิด-ตระ-ธานี มาพ่วงท้ายต่อไปด้วยเลยดีกว่า ในที่สุดก็ออกมาเป็น “วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี” อย่างที่เห็นกันในทุกวันนี้แหละครับ

“วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี” เปิดตัวและประเดิมด้วยผลงานลายไทยฝีมือน้องเนอร์ส (แรงบันดาลใจสำคัญที่ทำให้เกิดระเบียงนี้) เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2551 ถ้านับจนถึงวันที่เขียนบล็อกนี้ (20 ธ.ค. 2553) ก็ปาเข้าไปร่วมๆ จะ 3 ปีเต็มแล้วนะครับ โดยทุกวันนี้มีคนสนใจส่งภาพลายไทยเข้ามาเรื่อยๆ ทุกสัปดาห์ จากทั่วทุกภาคของประเทศไทยเลย (ส่วนใหญ่เป็นเด็กๆ มัธยม และผู้สนใจลายไทยทั่วๆ ไป ส่วนผู้ที่เรียนจบสายศิลปะมาโดยตรงจะมีน้อยกว่า) โดยผมเองก็ไม่เคยไปโฆษณาที่ไหน แต่เท่าที่ทราบคือ ส่วนใหญ่จะใช้เสิร์จเอนจิ้นยอดนิยมอย่าง Google เสิร์จหาข้อมูลเกี่ยวกับลายไทย แล้วก็แวบเข้ามาเจอเว็บนี้เข้า แล้วก็ยังมีแบบที่เมล์บอกต่อๆ กัน แบบปากต่อปากอีกด้วยครับ

หน้าตาของเว็บ “วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี” ในเวอร์ชั่นแรก ใช้จนถึง พ.ย. 2552

หน้าผลงานลายไทยชิ้นแรกของน้องเนอร์ส แรงบันดาลใจสำคัญที่ทำให้เกิด
“วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี”

เริ่มแรกที่ผมทำเว็บ “วาดเล่นๆ” ใหม่ๆ ก็ไม่ได้คิดหรอกครับว่า จะต้องเตรียมพื้นที่เพื่อรองรับข้อมูล และภาพที่จะส่งเข้ามากันมากๆ ในภายหลัง ทำให้เว็บ “วาดเล่นๆ” Theme เดิม ไม่สามารถรองรับข้อมูลที่ต่อๆ กันมากๆ ของหลายๆ คนไหว สุดท้ายผมก็เลยต้องปรับหน้าตาเว็บ “วาดเล่นๆ” ใหม่อีกครั้ง เพื่อให้รองรับข้อมูลได้เพิ่มมากขึ้นกว่าเดิม และเพิ่มห้อง “เปิดกรุครูช่าง” เพื่อรวบรวมผลงานชิ้นเยี่ยมๆ ของช่างชั้นครูแต่โบราณ เพื่อให้ดูเป็นตัวอย่างและได้ศึกษากัน และยังเพิ่มห้อง “ติดบอร์ด” สำหรับเก็บรวมรวมสถิติทั่วๆ ไปในเว็บ “วาดเล่นๆ” และเพื่อที่ผมจะได้แนะนำผลงานดีๆ ที่น่าสนใจของเพื่อนๆ ให้แวะเวียนเข้าไปชมกันอีกด้วยครับ

หน้าตาของเว็บไซต์ “วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี” หน้าแรก พ.ศ. 2553 – ปัจจุบัน

ล่าสุด ตั้งแต่วันที่ 11 ธ.ค. 2553 ผมได้เพิ่ม Facebook Comment Box เพื่อให้เพื่อนๆ ที่เข้ามาชมเว็บ “วาดเล่นๆ” และมี account ของ Facebook ได้เม้นท์กันที่หน้าเว็บและหน้าอื่นๆ ที่ลงผลงานของเพื่อนๆ ได้อีกด้วยครับ

จริงๆ การทำเว็บแบบนี้ ผมรู้สึกสนุกดีครับ เพราะได้ชมผลงานของคนอื่นๆ อีกหลายๆ คน บางคนก็เล่าให้ฟังว่า สนใจลายไทย แต่ไม่มีคนแนะนำให้ ที่ผ่านมาได้แต่อาศัยเรียนรู้เอง ดีใจที่มีเว็บอย่างนี้เกิดขึ้น

แต่…อย่างน้อยๆ สำหรับผม การให้ความรู้ทางศิลปะในลักษณะวิทยาทาน (คือการ “ให้เปล่า”) เป็นสิ่งที่ผมเองรู้สึก “สบายใจดี” ครับ เพราะตอนนี้ผมยังมีกำลัง และยังมีโอกาสได้แบ่งปันความรู้ ที่ตัวผมเองพอจะมีอยู่ เผื่อแผ่ให้แก่สาธารณชนบ้าง แต่ก็ยังไม่รู้เหมือนกันนะครับว่า อนาคตของเว็บ “วาดเล่นๆ กับ จิด-ตระ-ธานี” จะพลิกไปในทางไหน แต่ในขณะที่ผมยังทำได้อยู่ และยังมีโอกาสได้ “ให้” ถึงจะไม่ได้มากมายอะไรนัก แต่ ก็ถือว่า…เป็นความสุขเล็กๆ น้อยๆ ของจิตรกรต๊อกต๋อยคนนึง..อย่างผมแล้วล่ะครับ

พ่อไก่อู

ทำไมล่ะ..? เหตุผลหลักๆ ก็คือ มันไม่น่าสนใจน่ะสิ ก็มีแต่ของเก่าโบร่ำโบราณ นิ่งๆ ทื่อๆ หรือไม่ก็วิชาการสุดๆ ถ้าไม่จำเป็นจริงๆ คงไม่เข้าไปแน่ ไปเที่ยวห้าง เที่ยวสถานบันเทิงสนุกกว่าเป็นไหนๆ นี่อาจเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้ผู้คนในบ้านเรา มักจะใช้เวลาในวันหยุดพักผ่อนส่วนใหญ่ หมดไปกับกิจกรรมบันเทิง มากกว่าที่จะหาความรู้เพิ่มรอยหยักให้กับสมองก็เป็นได้นะครับ

แต่..เหตุผลเก่าๆ เกี่ยวกับพิพิธภัณฑ์ที่เราๆ ท่านๆ มักจะคุ้นเคยกันดี คงจะใช้ไม่ได้กับ “มิวเซียมสยาม” (Museum Siam) เพราะนอกจากที่นี่จะเป็นแหล่งเรียนรู้แห่งใหม่แล้ว ยังสลัดคราบความเป็นพิพิธภัณฑ์แบบเดิมๆ อย่างที่เราเข้าใจออกไปจนหมด สู่ยุคใหม่ของการเรียนรู้ ที่เรียกว่า Play+Learn พอรวมกันแล้วได้คำภาษาไทยแบบกระชับๆ ว่า “เพลิน” หรือ การเรียนรู้แนวใหม่ที่ผสมผสานความสนุกสนาน บวกเทคโนโลยีในการนำเสนอแบบ interactive ที่ทันสมัย เข้าไปด้วยนั่นเองครับ

มิวเซียมสยาม เดิมเคยเป็นอาคารหลังเก่าของกระทรวงพาณิชย์ แต่ปัจจุบันถูกดัดแปลงให้เป็นพิพิธภัณฑ์เพื่อการเรียนรู้แนวใหม่ เปิดให้บริการแก่ประชาชนทั่วไป สนใจประวัติและรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับ มิวเซียมสยาม คลิกได้ที่นี่ www.museumsiam.com ครับ

ที่เกริ่นนำมาซะยาว ก็ไม่ใช่อะไรหรอกครับ เพราะเมื่อเย็นวันศุกร์ที่ 17 ธันวาคม ที่ผ่าน ผมมีโอกาสได้ไปชมมิวเซียมสยามเป็นครั้งแรก แถมได้ไปชมงานกิจกรรมพิเศษที่พิพิธภัณฑ์จัดขึ้น คือ Night at the Museum ตอน หิมพานต์ ซึ่งเป็นการเที่ยวชมพิพิธภัณฑ์ในเวลากลางคืน เท่าที่ทราบ..น่าจะเป็นครั้งแรกในประเทศไทยด้วยนะ โดย Theme ของงานครั้งนี้ก็คือ การนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับ “ป่าหิมพานต์”

ข้างบนเป็นหนังตัวอย่างเพื่อเกริ่นนำผู้ชมก่อนเข้าชมภายในบริเวณงานครับ อ้อ..งานนี้ที่พิเศษอีกอย่างคือ ฟรี! ตลอดงานครับ (ยกเว้นอาหาร) ซึ่งโดยปกติจะต้องเสียค่าเข้าชมภายในห้องนิทรรศการถาวร สำหรับบุคคลทั่วไปคือ 100 บาท ครับ กิจกรรมพิเศษชมพิพิธภัณฑ์ยามค่ำครั้งนี้จัดเพียง 3 คืนเท่านั้นครับ คือวันที่ 17-19 ธันวาคม 2553 ระหว่างเวลา 4 โมงเย็น – 4 ทุ่ม (ที่ผมนั่งเขียนบล็อกอยู่นี้คือวันจันทร์ที่ 20 งานจบไปเรียบร้อยแล้วครับ) นอกจากจะได้เพลิดเพลินกับการชมพิพิธภัณฑ์แนวใหม่ในเวลากลางคืนแล้ว ยังมีการเสวนาเรื่อง “หิมพานต์ผ่านงานศิลป์” ที่เพื่อนผม ผศ.สุวัฒน์ แสนขัติยรัตน์ ได้รับเชิญให้ไปเป็นหนึ่งในวิทยากรประจำค่ำคืนนั้นด้วยครับ และตอนประมาณ 2 ทุ่มครึ่ง ก็จะมีการแสดงพิเศษชุด “ครุฑยุดนาค” ซึ่งเป็นตำนานเก่าแก่ที่เท้าความถึงเรื่องที่ว่า ทำไม..? พญานาคถึงได้เสียทีแก่พญาครุฑ จนต้องถูกจับกินเป็นอาหารอย่างทุกวันนี้ และการแสดงชุดนี้ยังผสมผสานความร่วมสมัย ทั้งฉาก แสงสี เสียง เครื่องแต่งกายนักแสดง และเพลงดำเนินเรื่อง ที่ใช้ทำนองเพลง Hip Hop โดยมีการใช้สลิงชักรอกตัวพญาครุฑ ให้เหาะขึ้นไปในอากาศ เพื่อแสดงฉากต่อสู้ได้อีกด้วยครับ

ผมเอง..ในงานนี้ ก็มีโอกาสได้ไปเป็นวิทยากรจำเป็นกับเค้าด้วยสิครับ เพราะว่าก่อนที่จะมีการแสดงชุด “ครุฑยุดนาค” ในคืนนั้น ทางผู้จัดเตรียมการแสดง ยังไม่พร้อมเรื่องการใส่สลิงให้กับนักแสดง ทำให้ต้องเลื่อนเวลาการแสดงจากที่กำหนดไว้คือ 2 ทุ่มครึ่ง ออกไปอีกกว่าครึ่งค่อนชั่วโมง (ขณะนั้นมีผู้ชมมานั่งจองคิวรอดู จนเต็มสนามไปหมดแล้วครับ) ทางผู้รับจัดงาน จึงจำเป็นต้องแก้ปัญหาเฉพาะหน้า โดยเชิญ อ.สุวัฒน์ (ซึ่งเสวนาจบไปแล้ว) ให้ขึ้นไปบนเวทีอีกครั้ง เพื่อเล่าเรื่องเกี่ยวกับ สัตว์หิมพานต์ โดยคราวนี้ให้นักแสดงที่แต่งตัวเป็นสัตว์หิมพานต์ขึ้นมาโชว์ตัวประกอบการเล่าเรื่องด้วย (จริงๆ เพื่อฆ่าเวลานั่นเองครับ) สุวัฒน์ ก็เลยดึงผมให้ไปเป็นเพื่อนช่วยคุยบนเวทีด้วยอีกแรง ผม..ด้วยอาการ เอ๋อๆ คือ ไม่ได้เตรียมตัวอะไรมาก่อน (เพราะตั้งใจมาเป็นแขกชมงานเฉยๆ) ก็เลยต้องออกไปยืนกะเค้าด้วย แก้เก้อไปพลางๆ ด้วยการตอบนั่น ตอบนี่ แล้วแต่พิธีกรและสุวัฒน์จะโยนคำถามมาทางฝั่งผมครับ แต่ความที่ผมเคยผ่านเวทีมาบ้างแล้ว เลยทำให้พอกรุ้มกริ่มๆ เอาตัวรอดไปได้ครับ (มีรูปข้างล่างซึ่งเป็นบรรยากาศในงาน ให้ดูประกอบด้วยครับ)

1. “ลูกชายผมสองขวบมีไข่สูงมากให้กินพาราได้ไหม ขอคำตอบด่วนครับ”

Answer : ผู้เชี่ยวชาญเรื่องไข่มาตอบด่วนค่ะ

2. “แฟนเป็นคนเสียว ดังมากครับ ผมอายคนอื่นเค้า ผมจะเตือนเธอยังไงดีครับ”

Answer : แนะนำให้ว่า..เวลาจะมีอะไรกัน ให้หาอะไรให้เธอกัดครับ เวลาเธอเสียว ก็จะไม่ค่อยมีเสียงเล็ดรอดออกมา

3. “กลุ้มใจจัง แฟนเราเป็นคนเชื่อมั่นในตัวเองสูง ไม่ค่อยจะอม ใครง่าย ๆ”

Answer : ดีแล้วล่ะค่ะ

4. “มีพี่ที่ทำงานคนนึงเพิ่งเข้ามาทำงาน เธอเป็นลูกน้องผม แต่อายุแก่กว่าผมมาก ผมจะสอยเธอยังไงดี! ครับ ถึงจะไม่น่าเกลียด”

Answer : ความจริงน่าจะสอยพวกเด็กๆ ใหม่ๆ นะครับ ถ้าอยากสอยเธอจริงๆ ก็ท่าพื้นฐานไปก่อนครับ พอเคยๆ กันแล้วค่อยเปลี่ยนท่าสอยครับ แค่นั้นก็ไม่น่าเกลียดแล้วครับ

5. “สามีมีปัญหาในการนอนค่ะ เค้าชอบนอนหนุนหมอยนิ่มๆ ไม่ทราบว่าเพื่อนๆ พอจะรู้จักยี่ห้อดีๆ มั้ยคะ’

Answer : ของแบบนี้มียี่ห้อด้วยเหรอคะ

6. “ถ้าง่วงก็ลองเคี้ยวหมาฝรั่งดูสิคะ เผื่อจะหาย”

Answer : ไม่ไหวค่ะกลัวมันกัดเอา

7. “เดือนหน้าดิฉันจะมีเพื่อนฝรั่งมาเที่ยวเมืองไทย เค้าชอบช้างมากค่ะ ช่วยแนะนำทัวร์ที่มีโปรแกรมขี้ช้างให้หน่อยได้มั้ยคะ’

Answer : ไม่มีมั้งค่ะโปรแกรมนี้

8. “เจอรูแฟนเก่าในโทรศัพท์มือถือแฟน หมายความว่ายังงัย”

Answer : ความสามารถในการแยกแยะสูงจริงๆ เลยค่ะ เห็นแค่รู ก็รู้เลยว่า รูใครเป็นรูใคร

9. “อยากไปเที่ยวท้องฟ้าจำลอง ที่ปิดไฟมืดๆ แล้วฉายภาพดาวน่ะค่ะ ไม่ทราบว่าเข้าชมฟรี รึต้องเสียตัวด้วยรึป่าวคะ”

Answer : เอ่อ! ไม่อยากมาเที่ยวบ้านผมบ้างเหรอ?? แต่ไม่ได้ชมฟรีนะครับบ้านผม

10. “ข่าวดีค่ะปลื้มใจอยากบอก ไปขยายรูแต่งงานมาแล้ว ออกมาสวยมากๆ ขนาดแฟนเป็นคนไม่ค่อยพูด ยังออกปากชม ไม่รู้มาก่อนว่าดีแบบนี้ เพื่อนๆ ไปขยายที่ไหนกับบ้างคะ”

Answer : เรื่องนี้เก็บไว้ 2 คนก็ได้ครับ ไม่ต้องเอามา post เขินๆ ไงไม่รู้ เอ่อ! ของแฟนใหญ่มากเหรอครับ ถึงต้องไปขยายรูแต่งงานของคุณขึ้นมา

11. “พี่ๆ ครับ ผมจะไปสอบใบขับขี่พรุ่งนี้ แต่ผมยังไม่ชำนาญ เรื่องการถอยรถเข้าซ่องเลย ใครพอแนะนำเทคนิคได้บ้างครับ”

Answer : แนะนำให้ดื่มเบียร์เข้าไปสักขวด แล้วไปแท็กซี่ดีกว่าครับ สถานที่อย่างนั้น ใครเห็นรถเราเข้าไป มันไม่น่าดู เสร็จกิจแล้วก็นั่งแท็กซี่กลับครับ

12. “ถามเลขาค่ะ พานายฝรั่งไปไหนดี ไม่ชอบซิสเลอร์เลย วันก่อนไปกินกับนายฝรั่งหลายคน สั่งไส้กรอกรวมกินกันแล้ว ปรากฏว่าบรรยากาศเงียนมาก ๆ”

Answer : บรรยากาศน่ากลัวนะคะ ! ฝรั่งเยอะด้วย

13. “ผมมีปัญหากับแฟนใหม่ของเธอครับ ไม่น่าคิดมากเลย แค่โทรเรียกเธอมาเจอเพราะอยากเลียร์ ให้มันสบายใจทั้งสองฝ่าย”

Answer : ว่าแต่ว่าเขาจะยอมทั้งสองคนเลยเหรอคะ?

14. “ขอถามหน่อยค่ะ ใบพลูเดี๋ยวนี้หาซื้อได้ที่ไหน คุณยายข้างบ้านกินแต่หมาเปล่าๆ มานานแล้ว บอกว่าเคี้ยวไม่อร่อย’

Answer : ……………………!!!

15. “แถวสี่พระยามีร้านอัดรูดีๆ มั้ยครับ อ้อ แล้วรูขนาด 4 x 6 นิ้ว นี่จะเล็กไปมั้ยครับ”

Answer : รูขนาดนั้นไม่เล็กแล้วครับ อย่างนั้นเค้าเรียกรูบานครับ

16. “จะไปเชียงใหม่ค่ะ หนุ่มคนเมืองที่ไหนพอแนะนำได้บ้างคะ อยากถามว่าขนมจีนน้ำเจี๊ยวที่ไหนอร่อยบ้าง”

Answer : ถ้าเจอที่ไหนอร่อยๆ อย่าลืมกลับมาแนะนำด้วยนะคะ ชอบค่ะ…

17. “จิงๆ หงส์น่าจะไม่แพ้เป็นอย่างน้อยถ้า (ตอบช้าหน่อยครับเพิ่งว่าว)’

Answer : ทราบแล้วเปลี่ยนค่ะ ว่า..เจ้าของกระทู้ยังโสด

18. “ผมตกขาวมากเลยครับ เกือบไม่ได้ไปดูงาน NIKON DAY 2010″

Answer : นึกว่าเป็นแต่ผู้หญิงผู้ชายก็ตกเหมือนกันเหรอคะ?

19. “นศ.หญิงสมัยนี้ทำไมชอบใส่เสื้อชายสั้นๆ แล้วปล่อยให้หอยออกมาอยู่นอกกระโปรงกันนะ ไม่น่ารักเลย”

Answer : ขนาดนั้นเลยเหรอคะ

20. “ผมหาลึงค์ กระทู้หมาฝรั่งไม่เจอแล้วสิ”

Answer : คงอยู่ที่เดียวกันกะหมาไทยล่ะค่ะดิฉันว่า

เอ้า…มาเฉลยกันซักนิดนะครับ เริ่มไล่จากประโยคที่ 1 ไปเลยนะครับ

1. มีไข้ ครับ..ถึงจะถูกต้อง “สะกดไม้โทผิด กลับเป็นไม้เอกแทน”
2. เสียง ดัง
3. ยอม ใครง่ายๆ “ตก ย.ยักษ์”
4. สอนเธอ
5. หมอนนิ่มๆ “อันนี้ฮามาก สะกดผิดเป็น ย.ยักษ์”
6. หมากฝรั่ง “ตก ก.ไก่”
7. ขี่ช้าง “เห็นมั้ยครับ จาก ขี่ เลยกลายเป็น ขี้ ไปเลย”
8. รูปแฟน “ป.ปลา หายไปไหน..?”
9. เสียตังค์ “หมายถึง เสียเงิน ไม่ใช่เสียตัวนะ..ตัวเอง”
10. รูปแต่งงาน
11. เข้าช่อง “พิมพ์ผิด จาก ช.ช้าง เป็น ซ.โซ่ ความหมายไปโน่น”
12. เงียบมากๆ
13. เคลียร์ “ทับศัพท์จากภาษาอังกฤษว่า clear หมายถึง ทำให้ชัดเจน”
14. กินแต่หมากเปล่าๆ
15. อัดรูปดีๆ
16. ขนมจีนน้ำเงี้ยว “ไม่ใช่น้ำเจี๊ยว อ๊า..น้ำฉี่ ใครจะกล้ากินจ๊ะ..?”
17. เพิ่งว่าง “ฮ่าๆ อันนี้ก็ขำ จากว่าง เลยกลายเป็นคำแสลง “ชักว่าว” ไป”
18. ผมตกข่าว
19. ห้อยออกมา “พอไม้โทหาย อีโรติกมาก เห็นภาพเลยเนี่ย..”
20. หาลิงค์ “มาจากภาษาอังกฤษว่า Link พอสะกดผิดก็ไปโน่น หมายถึงของสงวนฝ่ายชายไป”

เป็นไงครับ อ่านกันเพลินๆ เจริญในภาษาไทยไปพลางๆ ผมเองก็เคยพิมพ์ผิดตกๆ หล่นๆ อย่างงี้เหมือนกันครับ คราวหลังเลยต้องตรวจมาก จริงๆ ข้อความใน blog ที่คุณอ่านกันเนี่ย ผมอ่านทวนแล้วทวนอีกหลายรอบนะครับ ก่อนจะกดปุ่มเผยแพร่ ถ้าคำไหนไม่เข้าใจจริงๆ ก็เสิร์จหาในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตดูกันไปเลย ( http://rirs3.royin.go.th/dictionary.asp ) จริงๆ ไม่ใช่อะไรหรอกครับ ก็กลัวปล่อยไก่ตัวเบ้อเริ่มนั่นแหละ เพราะเราทำงานกับตัวอักษร กับภาษาไทย ดูแลเว็บก็หลายแห่ง เดี๋ยวจะกลายเป็นไม่โปรไป เลยต้องตรวจมากหน่อยครับ

ช่วงนี้ก็ใกล้จะขึ้นปีใหม่ (อีกครั้ง) แล้ว อย่างไรก็ขอให้มีความสุขกันทุกๆ ท่านนะครับ

พ่อไก่อู

แน่ล่ะครับ ผมเองก็คนหนึ่งล่ะ…ที่รู้สึกคลางแคลงใจกับเรื่องนี้มาก่อน แต่ ณ เวลานี้ ผมเข้าใจมากขึ้นแล้วครับ ว่า…ศาสนาพุทธไม่ใช่เรื่องงมงายอย่างแน่นอน แต่เป็นศาสนาที่เน้นปัญญานำหน้าศรัทธา กล้าท้าทายให้พิสูจน์โดยไม่จำกัดกาล และเป้าหมายของศาสนาพุทธที่แท้จริงก็คือ “การพ้นทุกข์อย่างสิ้นเชิง” เพราะศาสนาพุทธไม่ได้มีเป้าหมายแค่ เอาดี เอาสุข เอาสงบ เพียงแค่นั้นหรอกครับ แต่..ถ้าคุณเข้าใจเพียงเท่านี้ ก็คงต้องยอมรับแล้วล่ะครับว่า “คุณรู้จักศาสนาพุทธน้อยเหลือเกิน” เพราะการเอาทั้ง 3 อย่างนี้ คือ “ดี สุข สงบ” ในศาสนาใหญ่ๆ อื่นๆ เค้าก็มีไว้ให้พร้อมอยู่แล้ว หรือแม้กระทั่งคนที่ประกาศตัวว่า “ไม่มีศาสนาเลย” ก็ยังสามารถเป็น “คนดี” ได้อยู่ดี ก็แล้ว…ทำไมจะไม่ได้ล่ะ?

วรรณสิงห์ กับการเดินทางไปถ่ายทำที่เมืองพาราณสี ประเทศอินเดีย

ผมเองไม่ได้ตามดูจนครบทุกๆ ตอนหรอกครับ (รู้สึกว่าตอนท่องเที่ยวสำรวจศรัทธาในต่างแดนของวรรณสิงห์ ที่เริ่มต้นจากหลวงพระบาง ไปพาราณสี ธรรมศาลา เวียดนาม พุกาม ศรีลังกา อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ ญี่ปุ่น และสุดท้ายจบที่กัมพูชา จะมีทั้งหมด 12 ตอน) แต่เท่าที่ได้มีโอกาสดูในหลายๆ ตอน ก็รู้สึกประทับใจครับ และตอนสุดท้ายซึ่งเป็นตอนสรุปของชุดนี้ ก็ไปจบลงที่สวนโมกข์ (เหมือนเตี๊ยมไว้) และเจ้าตัวเองก็ได้สรุปในตอนท้ายสุดด้วย ทำนองว่า “ยังไม่ได้คำตอบ ที่จะทำให้ยึดศาสนาใดๆ เป็นหลักในชีวิตได้อยู่ดี” ถึงแม้จะรู้สึกดีๆ กับที่สวนโมกข์บ้างแล้วก็ตาม

แต่ผมชอบนะ ผมรู้สึกดีที่รายการเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่อย่างวรรณสิงห์ ได้แสดงออกทางความคิดของเขาอย่างเต็มที่ โดยไม่ได้ตีกรอบว่า สุดท้ายแล้วต้องลงเอยแบบนั้นๆ หรือถ้าจะพูดให้ชัดๆ ลงไปเลยว่า คนไม่มีศาสนาอย่างวรรณสิงห์ จะต้องยอมรับนับถือศาสนาพุทธในที่สุด (ตาม concept ของรายการ ซึ่งสนับสนุนโดย “หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ” หรือ สวนโมกข์กรุงเทพฯ) ขนาดผมเองยังต้องใช้เวลากว่า 30 ปีเลย ถึงจะพบหนทาง พบครูบาอาจารย์ที่แนะนำถูกต้อง จนสามารถน้อมนำคำสอนของพระพุทธเจ้าเข้ามาสู่หัวใจได้

ป๊อด โมเดิร์ทด๊อก สนทนากับ ส.ศิวรักษ์ ในตอน "ภูเขาแห่งพุทธะ"

วันนี้ (พฤหัสบดีที่ 28 ต.ค.) รายการ “พื้นที่ชีวิต” ออกอากาศชุดใหม่ ที่ทำต่อจากชุดแรกของวรรณสิงห์ครับ โดยชุดนี้มีชื่อว่า “นี่คือฉัน….นั่นคือโลก” คนเดินเรื่องในตอนแรก คือ ป๊อด (ธนชัย อุชชิน) นักร้องนำแห่งวง โมเดิร์นด๊อก วงดนตรีสุดแนวในสมัยที่ผมเพิ่งเรียนจบใหม่ๆ จนกระทั่งถึงสมัยนี้ ได้เปิดประเด็นสนทนาเรื่อง “ภูเขาแห่งพุทธะ” กับปราชญ์ฝีปากกล้าอย่าง ส.ศิวรักษ์ ดูแล้วให้แง่คิดที่ดีมากๆ เลยครับ ผมชอบใจที่ ส.ศิวรักษ์ พูดถึงความเห็นของท่านพุทธทาสที่ว่า “ควรจะเอาพระพุทธรูปถ่วงน้ำเสียให้หมด เพราะพระพุทธรูปนั้น ขวางกั้นพระธรรม” หรือขวางธรรมะแท้ๆ นั่นเองครับ

ผมเองเคยได้มีโอกาสไปจำวัดอยู่ที่สวนโมกข์ ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี เมื่อปี 2552 ช่วงสั้นๆ อยู่ระยะหนึ่งเหมือนกันครับ กะว่าจะค่อยๆ เล่าในหมวด “สมมุติสงฆ์ ๕๐ วัน” อยู่แล้ว แต่จนถึงวันนี้ก็ยังไม่ได้โอกาสเล่าให้ฟังซักที (เอาไว้สมองเคลียร์ๆ ก่อน แล้วจะค่อยๆ เล่าให้ฟังแน่นอนครับ) รู้สึกประทับใจหลายๆ อย่าง ที่เป็นประเพณีปฏิบัติที่สืบทอดกันมาของสวนโมกข์ครับ (น่าจะเรียกว่าเป็น “สวนโมกข์สไตล์” ได้) แต่ก็มีอีกหลายเรื่องที่ผมยังขมวดคิ้ว ไม่เข้าใจอยู่เหมือนกัน แต่ส่วนที่ผมประทับใจมีหลายเรื่อง ยังไงๆ ขอติดไว้ก่อนนะครับ

นานๆ จะมีรายการที่ท้าทายคนดู เกี่ยวกับศรัทธาในศาสนาพุทธอย่างงี้ซักที รายการ “พื้นที่ชีวิต” ถือว่าเป็นอีกรายการหนึ่งที่ “คนไม่ค่อยชอบเปิดดูทีวีอย่างผม” ขอเชิญชวนให้เฝ้าติดตามชมกันนะครับ

พ่อไก่อู

กลับมาถึงเมืองเลห์ ผมนึกถึงวันแรก ๆ ที่อยู่ที่นี่

วันนั้นผมไปเที่ยวพระราชวังเลห์ ป้อมปราการที่ตระหง่านเหนือเนินเขาในเมือง พระลามะชราผู้ดูแลพระราชวัง พาเราเดินผ่านอุโมงค์อันมืดทึบ อับชื้น และอวลไปด้วยฝุ่นที่คลุ้งขึ้นจากพื้นดินที่ถูกย่ำ เมื่อขึ้นไปถึงดาดฟ้า ท่านชี้ให้เราดูเบื้องล่าง บอกว่า

“ดูสิ นี่คือเมืองเลห์”

ภายใต้สีหน้าเรียบเฉย ผมไม่แน่ใจว่าลามะชรารู้สึกอย่างไร เพราะตัวเมืองที่เห็นเบื้องล่างนั้น เต็มไปด้วยแท่งตึกเบียดเสียดแออัด บนถนนรถวิ่งขวักไขว่ แลดูสับสนวุ่นวาย

ทิวทัศน์อีกมุมหนึ่งของเมือง เลห์

เมื่อลงไปเดินในเมืองก็พบว่า สองข้างถนน ตรอกซอกซอย เต็มไปด้วยโรงแรม และเกสต์เฮาส์สำหรับนักท่องเที่ยว บริษัททัวร์ ภัตตาคาร ตลอดจนร้านขายของที่ระลึกต่าง ๆ ซึ่งล้วนมีแขกแคชเมียร์เป็นเจ้าของ ส่วนชาวลาดักนั่งขายผักอยู่บนฟุตบาท ราวกับมาขออาศัยเมืองของคนอื่น

ความจริงเลห์เป็นชุมทางการค้าที่สำคัญของเอเชีย มาแต่โบราณ ด้วยตั้งอยู่บนเส้นทางคาราวานขนส่งสินค้า จากเอเชียกลางสู่อินเดีย ทุกฤดูร้อนเมื่อหิมะละลาย กองคาราวานจากแดนไกล จะรอนแรมผ่านทางด่าน และช่องเขาสูงชันมาสู่ลาดัก เมื่อนั้นตลาดเลห์จะคึกคักด้วยกลุ่มพ่อค้า จากแคว้นซินเกียงของจีน จากเมืองยาร์คาน จากเมืองคาชการ์ จากเตอร์กิสถาน จากแคว้นแคชเมียร์ จากเมืองลาซา-ทิเบต หรือกลุ่มพ่อค้าลาดักเอง สินค้าทั้งหลาย ไม่ว่า ชา เกลือ ผ้าไหม สมุนไพร คราม ขนสัตว์ และทองคำ จะถูกซื้อขายแลกเปลี่ยน ผ่านมือพ่อค้ากลุ่มต่าง ๆ เป็นที่ครึกครื้น

พระลามะ เดินทางไป สปิตอก กอมปา (Spitok Gompa)

กระนั้นลาดักก็มิได้รับผลกระทบใด ๆ มากนัก แม้จะได้รับอิทธิพลจากผู้มาเยือนบ้าง แต่ก็เป็นไปอย่างช้า ๆ ชาวลาดักสามารถเลือกเฟ้น และปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมที่มาจากภายนอก ให้ผสมกลมกลืนเข้ากับวัฒนธรรมของตนได้อย่างดี

ความเปลี่ยนแปลงอย่างก้าวกระโดด ที่ปรากฏให้เห็นในเมืองเลห์ทุกวันนี้ มีจุดเริ่มต้นเมื่อกองทัพอินเดีย ยาตราสู่ลาดักเมื่อปี ค.ศ. ๑๙๖๒ เพื่อปกป้องเขตแดน จากการคุกคามของจีน และปากีสถาน ถนนลาดยางได้ถูกสร้างขึ้น เพื่อการคมนาคมขนส่ง กระทั่งปี ค.ศ. ๑๙๗๔ รัฐบาลอินเดียได้เปิดดินแดนลาดัก ให้เป็นเขตท่องเที่ยว อันเป็นนโยบายปักปันลาดัก ให้เข้ามาอยู่ในแผนที่ประเทศอินเดียอย่างถาวร ตามมาด้วยโครงการพัฒนาต่าง ๆ จากรัฐบาลกลาง มีการสร้างโรงเรียน โรงพยาบาล ตลอดจนการปรับปรุงระบบสาธารณูปโภคขนานใหญ่

นับแต่นั้นก็เริ่มมีสิ่งก่อสร้างคอนกรีตผุดขึ้นในลาดัก การพัฒนาที่กระจุกตัวแต่ในเลห์ ดึงดูดให้ชาวชนบทอพยพสู่เมืองหลวง เศรษฐกิจแบบพึ่งพาตนเองถูกแทนที่ด้วยระบบเงินตรา ชาวลาดักรุ่นใหม่ เริ่มเปลี่ยนแปลงไปใช้ชีวิตแบบตะวันตก ทำงานหาเงิน ยื้อแย่งแข่งขัน ผู้คนเริ่มห่างเหินต่อกัน กองทัพนักท่องเที่ยวนับหมื่นในแต่ละปี เป็นตัวอย่างให้หนุ่มสาวลาดักหันมาใส่เสื้อยืด กางเกงยีนส์ ใส่แว่นกันแดด และก้าวร้าวขึ้น ทั้งยังเป็นที่มาของขยะพลาสติก เช่นขวดน้ำแร่ ที่ไม่ย่อยสลายจำนวนมหาศาล ประเพณีที่ให้หญิงแต่งงานมีสามีได้หลายคน อันเป็นกลไกควบคุมการเพิ่มประชากร ในท้องที่ทุรกันดารขาดแคลนทรัพยากรธรรมชาติ ได้เลือนหายไป ครอบครัวสมัยใหม่แบบผัวเดียวเมียเดียว ส่งผลให้ประชากรลาดัก มีอัตราเพิ่มสูงขึ้นเป็นประวัติการณ์

แม่ค้าหญิงชราชาวลาดัก

เฮเลนา นอร์เบอร์ก-ฮ็อดซ์ พำนักในลาดักตั้งแต่ ค.ศ. ๑๙๗๕ จึงรู้เห็นถึงความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น เป็นอย่างดี ดังที่เธอกล่าวไว้ว่า

“ในช่วงเวลาประมาณ ๑๖ ปีนับแต่การพัฒนาได้เข้ามาสู่ลาดัก ข้าพเจ้าได้เฝ้าดูช่องว่างระหว่างคนรวย กับคนจนเพิ่มทวียิ่งขึ้นทุกที ได้เห็นผู้หญิงสูญเสียความเชื่อมั่น และพลังอำนาจของตน ได้เห็นคนว่างงาน ได้เห็นภาวะเงินเฟ้อ และอาชญากรรมเพิ่มสูงขึ้น ข้าพเจ้าได้เห็นอัตราการเพิ่มของประชากรสูงขึ้นเป็นอันมาก ด้วยแรงบีบคั้นจากภาวะทางเศรษฐกิจ และจิตใจ ข้าพเจ้าได้เห็นการแตกสลายของครอบครัว และชุมชน ทั้งยังได้เห็นผู้คน เริ่มเหินห่างออกจากผืนแผ่นดิน ด้วยเหตุว่าการเลี้ยงชีพค่อย ๆ ถูกแทนที่ โดยการพึ่งพาระบบเศรษฐกิจจากภายนอก”

เพื่อต่อต้านการเปลี่ยนแปลงในด้านลบ เธอได้ริเริ่มโครงการลาดัก (Ladakkh Project) ขึ้น เพื่อมุ่งให้ชาวลาดัก ตระหนักถึงคุณค่าของวัฒนธรรมตนเอง และสนับสนุนการพัฒนา ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม นอกจากนี้ยังมีองค์กรท้องถิ่นอื่น ๆ ที่ทำงานรณรงค์ ด้วยจุดมุ่งหมายเดียวกัน

ส้วมหลุมแบบดั้งเดิมของลาดัก

ดังเช่น ขบวนการเพื่อการศึกษา และวัฒนธรรมแห่งลาดัก (SECMOL) อันเป็นขบวนการนักศึกษา ที่ก่อตัวขึ้นเมื่อ ค.ศ. ๑๙๘๘ องค์กรนี้เห็นว่ารากเหง้าของปัญหา อยู่ที่ระบบการศึกษาแผนใหม่ เป้าหมายการทำงานส่วนใหญ่ จึงอยู่ที่นักเรียนนักศึกษา และคนหนุ่มสาว ผู้ที่จะก้าวเป็นผู้ใหญ่ในอนาคต

บ่ายวันหนึ่ง ผมดั้นด้นไปถึงสำนักงานเซคมอล กระทั่งได้พบและพูดคุยกับ โซนัม วังจุก ผู้อำนวยการองค์กรวัย ๓๕ ปี

“นโยบายพัฒนาลาดัก ถูกกำหนดจากคนภายนอก” เขาเริ่ม “ทั้งจากรัฐบาลกลางที่นิวเดลี หรือรัฐบาลท้องถิ่นแคว้นจัมมูแคชเมียร์ ปัญหาก็คือ ใครก็ตามที่เข้ามาพัฒนาลาดัก ไม่ว่าทหาร หรือนักพัฒนา พวกเขาล้วนมาด้วยทัศนคติอันคับแคบ รู้จักแต่การพัฒนาแบบตะวันตกเท่านั้น

“เมื่อเขาเห็นบ้านดินของลาดัก เขาบอกว่าโบราณ เมื่อเห็นส้วมหลุมของลาดัก เขาบอกว่าล้าหลัง แย่ ! บอกว่าบ้านต้องสร้างด้วยคอนกรีต เขานำส้วมชักโครกแบบตะวันตกมาให้เรา แล้วดูว่าเกิดอะไรขึ้น ในฤดูหนาวบ้านคอนกรีตหนาวมาก ขณะที่บ้านดินผนังหนาอบอุ่นกว่า ส้วมชักโครกทำให้เกิดมลภาวะกับแหล่งน้ำใต้ดินของลาดัก เมื่ออุณหภูมิติดลบ ๒๐ องศา ส้วมตะวันตกไม่สามารถชักโครกได้ สิ่งสกปรกก็หมักหมมทำลายสุขภาพ ขณะที่ส้วมหลุมแบบเก่า ใช้ได้ดีไม่มีปัญหามาหลายร้อยปีแล้ว

“มันเป็นเรื่องของความแตกต่าง แต่ไม่ใช่ความล้าหลัง เพราะลาดักแตกต่างจากนิวเดลี แตกต่างจากศรีนาคาร์ (เมืองหลวงของแคว้นจัมมูแคชเมียร์) ระบบที่ทำงานได้ดีที่ศรีนาคาร์ อาจจะล้มเหลวที่ลาดัก และสิ่งที่เหมาะสมกับลาดัก ก็อาจไม่เหมาะกับที่อื่น ดังนั้นคุณควรจะเคารพสิ่งที่มีอยู่แต่ดั้งเดิมในท้องถิ่น แล้วพัฒนาจากรากฐานเดิมให้ดีขึ้น ไม่ใช่โยนของเก่าทิ้งไปหมด นำสิ่งใหม่ ๆ เข้ามา แล้วมันก็ใช้การไม่ได้ นี่คือตัวอย่างของทัศนคติที่คับแคบ

แพะนมแห่งลาดัก

“เช่นเดียวกับระบบการศึกษาแผนใหม่ ชาวลาดักมีภาษาพูดภาษาเขียนเป็นของตัวเอง แต่นักพัฒนาบอกว่าภาษาของเราล้าหลัง ในโรงเรียนจึงสอนวิชาต่าง ๆ โดยใช้ภาษาอูรดู ภาษาฮินดี หรือภาษาอังกฤษเป็นหลัก โดยครูที่มาจากเดลีหรือแคชเมียร์ ภาษาลาดักเป็นเพียงวิชาเลือก ใครจะเรียนก็ได้ ไม่เรียนก็ได้ ไม่มีปัญหา ทำให้เกิดปัญหากับเด็ก เพราะเขาไม่คุ้นเคยกับภาษาเหล่านี้ จึงได้แต่เรียนโดยอาศัยการท่องจำ แต่ไม่สามารถเข้าใจเนื้อหาของวิชาต่าง ๆ เช่นวิทยาศาสตร์ได้อย่างถ่องแท้

“แล้วพวกครูก็เฝ้าบอกเด็ก ๆ ว่าพวกเธอยากจน ล้าหลัง เด็กจึงเติบโตขึ้นด้วยความคิดว่าตนเองไม่มีค่า คิดว่าลาดักล้าหลัง ภาษาลาดัก เครื่องแต่งกายลาดัก อาหารลาดัก ล้วนแต่ล้าหลัง สิ่งเหล่านี้มีส่วนบ่อนทำลายวัฒนธรรมลาดักอย่างรุนแรง

“งานของเราจึงเน้นที่ระบบการศึกษา เราพยายามสร้างระบบการศึกษาที่มีคุณค่า มีความหมายต่อเยาวชนลาดัก พยายามให้มีการสอนด้วยภาษาลาดัก มีบทเรียนประวัติศาสตร์ลาดัก แทนที่จะสอนเพียงเนื้อหา ที่เกี่ยวกับแคชเมียร์ หรือเดลีซึ่งไม่มีประโยชน์สำหรับที่นี่เลย”

หญิงชาวลาดัก กับเครื่องแต่งกายแบบประเพณีดั้งเดิมประจำท้องถิ่น

โซนัมเล่าว่า องค์กรของเขามีบทบาทในการเรียกร้อง เจรจาต่อรองกับรัฐบาล เพื่อปฏิรูประบบการศึกษาลาดัก ให้มีทิศทางที่ถูกต้องเหมาะสม ซึ่งรัฐบาลก็เริ่มเห็นความสำคัญ ปัจจุบันพวกเขากำลังริเริ่มทำหนังสือเรียนภาษาลาดัก ซึ่งยังไม่มีใครเคยทำมาก่อน

ผมถามว่าลาดักจะเป็นอย่างไรในอนาคต ชาวลาดักจะสามารถรักษาประเพณีวัฒนธรรม ตลอดจนการแต่งกายแบบดั้งเดิม ไว้ได้หรือไม่ โซนัมตอบว่า

“สำหรับผม สิ่งที่สำคัญกว่าอยู่ภายใน ชาวลาดักเป็นคนที่มีน้ำใจ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ นึกถึงส่วนรวมมากกว่าตัวเอง ถ้าคุณเป็นคนอย่างนั้น แต่ไม่ได้แต่งชุดลาดัก ผมก็ไม่คิดว่าความเป็นลาดักลดลงไปเลย แต่ถ้าคุณเป็นคนขี้อิจฉา เห็นแก่ตัว แบ่งเขาแบ่งเรา คิดแต่จะแก่งแย่งแข่งขัน ต่อให้ใส่ชุดลาดักที่ดีที่สุด คุณก็ไม่ใช่ชาวลาดักอย่างแท้จริง

“ผมเชื่อว่าลาดักจะเข้มแข็ง ถ้าระบบการศึกษาของเราดีขึ้น เพราะเด็ก ๆ จะเติบโตขึ้น และสามารถแยกแยะได้ว่า สิ่งไหนดีหรือไม่ดีต่อเขา ถ้าระบบการศึกษาเลว ประชาชนจะอ่อนแอ สิ่งต่าง ๆ ไม่ว่านักท่องเที่ยว โทรทัศน์ หรือสื่อต่าง ๆ สามารถสร้างผลกระทบที่ไม่ดีต่อเขาได้ทั้งนั้น ในความเป็นจริง ทุกวันนี้เราไม่สามารถหยุดยั้งนักท่องเที่ยว ทหาร หรือโทรทัศน์ ไม่ให้เข้ามาถึงลาดักได้ เราควรจะปรับปรุงระบบความคิด- การศึกษาของชุมชน แทนที่จะหยุดทุกสิ่งทุกอย่าง ที่มาจากโลกภายนอก”

สองวันบนรถโดยสารขากลับจากเลห์สู่มะนาลี ผมยังคงตื่นตา กับภูมิประเทศรอบตัวดังเดิม แต่ก็ตระหนักดีว่า เทือกเขาหิมาลัยสูงตระหง่าน มิอาจขวางกั้นอิทธิพลจากโลกภายนอก ที่ไหลบ่าสู่ลาดักได้ต่อไป

ในอนาคตลาดักจะเป็นอย่างไร จะยังสามารถดำรงตน เป็นชุมชนอันสงบงาม ผู้คนมีน้ำใจ และมีความสุขจากภายในไว้ได้ หรือจะเปลี่ยนเป็นสังคมบริโภคนิยมอย่างเต็มตัว หรือคลี่คลายไปในรูปแบบอื่น ๆ

ทั้งนี้ก็คงขึ้นอยู่กับชาวลาดักรุ่นใหม่ ที่จะต้องเลือกดูให้ถ่องแท้ว่า สิ่งไหนมีคุณค่าต่อตนเองอย่างแท้จริง

เอกสารประกอบการเขียน

• เฮเลนา นอร์เบอร์ก-ฮ็อดซ์ เขียน, พจนา จันทรสันติ แปล, อนาคตอันเก่าแก่ กรุงเทพฯ, โครงการจัดพิมพ์คบไฟ, ๒๕๓๗
• ธารา รินศานต์, ในห้วงหิมาลัย, นนทบุรี, สำนักพิมพ์เจนเดอร์เพรส, ๒๕๓๙
• รัมปา ล็อบสัง, โอม มณีปัทเม หุม, กรุงเทพฯ, สำนักพิมพ์ดอกหญ้า, ๒๕๓๘
• Prem Singh Jina , Ladakh The Land and the People , New Delhi , Indus Publishing Company, 1996
• Janet Rizvi, Ladakh Crossroads of High Asia, Delhi, Oxford University Press, 1998
• Indian Himalaya, Lonely Planet, 2000

ที่มา : www.sarakadee.com/feature/2001/03/ladakh.htm

เอาล่ะครับ! จบไปเรียบร้อยแล้วเนอะ สำหรับการเยือน ลาดัก ผ่านบทความ (คนอื่น) หะๆ ขอชุบมือเปิบนิดนึงนะ คุณจักรพันธุ์ เขียนบทความได้ดีมากๆ แถมข้อมูลอ้างอิงยังแน่นเปรี๊ยะ แต่ปัญหาของผมสำหรับการนำบทความ (คนอื่น) มานำเสนอต่อก็คือ “การหารูปภาพให้ได้ตรงกับบทความ” หายากพอสมควรครับ เท่าที่หาได้และน่าสนใจก็เท่าที่เห็นกันนี่ล่ะครับ แต่บางรูปที่ผมหาได้ก็ถ่ายออกมาได้สวยมากๆ เลย

คิดว่า…หลังจากผมได้ไปเยือนลาดักจริงๆ การอธิบายโดยสำนวนของผม พร้อมภาพประกอบ (ที่ถ่ายมาเอง) น่าจะแตกต่างไปจากนี้เยอะทีเดียวครับ ส่วนตอนต่อไปในหมวดหมู่นี้ ถ้าผมเห็นว่ามีเรื่องอะไรน่าสนใจเกี่ยวกับลาดักอีก ก็จะมาเล่าให้ฟังกันต่อก็แล้วกันนะ จะมีคนอ่านมั้ยเนี่ย ไม่เห็นมีใคร (กล้า) เข้ามาเม้นท์กันมั่งเล้ย…

พ่อไก่อู

เส้นทางสู่ลาดัก

ผู้จัดการโรงแรมชาวทิเบต อธิบายเส้นทางเดินเท้า จากซัสปาลไปหมู่บ้านอัลชิให้ฟัง พร้อมให้กำลังใจว่าไปไม่ยาก

ผมเดินไปจนสุดเขตหมู่บ้าน ข้ามสะพานข้ามแม่น้ำอินดัสที่ก้นหุบเขา หลังจากไต่ข้ามช่องเขาสูงชัน ก็พบที่ราบเวิ้งว้างมีแต่กรวดทรายสีน้ำตาล

ทิวเขาซับซ้อนที่โอบรอบที่ราบแห่งนี้มีหลายลักษณะ ทั้งที่เป็นหน้าผาราบเรียบตัดตรง เทือกเขาขรุขระเต็มไปด้วยเหลี่ยมมุม เทือกเขาที่เต็มไปด้วยยอดแหลมคมทิ่มแทงท้องฟ้า ไปจนถึงเทือกเขาที่เนื้อหินขมวดเป็นปุ่มปม เหมือนมีมือยักษ์มาขยุ้มไว้

เมื่อไม่ได้รถโดยสารคุ้มตัว แต่ออกเดินด้วยกำลังขาของตนเช่นนี้ ทำให้ได้สัมผัสกับสภาพกลางแจ้งอย่างเต็มที่ และเข้าใจได้ชัดเจนขึ้นว่า ทำไมจึงมีคนเรียกดินแดนแห่งนี้ว่าโลกพระจันทร์ แต่ภูมิประเทศที่แปลกประหลาด หลอกหลอน และสายลมรุนแรง ที่ปะทะตัวจนเหน็บหนาวแม้อยู่กลางแดดจ้า ก็ทำให้รู้สึกแจ่มชัดยิ่งขึ้นในแต่ละย่างก้าวเดิน

ก้าวต่อก้าวนำเราไปข้างหน้า กระทั่งมองเห็นจุดหมายในที่ไกลตา สถูปเจดีย์หรือชอร์เตนสีขาวกระจ่าง ลักษณะคล้ายตัวขุนหมากรุกขนาดใหญ่ เคียงข้างด้วยกองแผ่นศิลาสลักอักษรมนตรา เมื่อเดินต่อไปจะลอดใต้ซุ้มลำไม้ไผ่สูงชะลูดปักเคียงกัน ด้านบนขึงราวธงมนตราธวัชหลากสี  โบกสะบัดอยู่ในสายลม

ทุก ๆ ชุมชนลาดักจะมีชอร์เตน (chörten) พร้อมแผ่นศิลาสลักมนต์ “โอม มณี ปัทเมหุม” สถิตอยู่บริเวณปากทางเข้าเป็นสัญลักษณ์ ตามธรรมเนียมผู้ผ่านทาง จะต้องทำความเคารพด้วยการเดินวน จากซ้ายไปขวารอบชอร์เตน ก่อนผ่านเข้าสู่ชุมชนนั้น

ผมมาถึงหมู่บ้านอัลชิในที่สุด อัลชิกอมปาตั้งอยู่สุดถนนท้ายหมู่บ้าน บริเวณทางเข้ามีแผงขายของที่ระลึก จำพวกเครื่องประดับ งานฝีมือ หรือพระพุทธรูปแบบทิเบตอยู่เรียงราย เดินผ่านบ้านชาวบ้านสองสามหลังก็ถึงวัด

อัลชิกอมปา (Alchi Gompa)

สิ่งหนึ่งที่อัลชิกอมปาแตกต่างจากวัดอื่น ๆ ในลาดักก็คือ วัดแห่งนี้ตั้งอยู่บนที่ราบติดพื้นดิน แทนที่จะสร้างอยู่บนเนินเขา

อัลชิกอมปาเป็นวัดเก่าแก่ สร้างขึ้นตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๑ ประกอบด้วยอารามห้าหลัง ได้แก่ อารามดูคัง (Du-Khang) อารามซุมเต็ก (Sumtsek) อารามลาคัง โซมา (Lhakhang Soma) อารามมัญชุศรี (Temple of Manjushri) และอารามลอตซาวา ลาคัง (Lotsava Lhakhang) แม้แต่ละอารามจะมีขนาดย่อม แต่ก็เต็มไปด้วยศิลปะอันวิจิตร ซึ่งรังสรรค์โดยช่างฝีมือจากทิเบตและแคชเมียร์

ความโดดเด่นของอารามดูคังอยู่ที่งานแกะสลัก อันละเอียดประณีตซึ่งปรากฏอยู่บนซุ้มประตู เสา และคานไม้บริเวณโถงทางเข้า ส่วนภายในอารามอันเป็นสถานที่ใช้ประกอบพิธีกรรม และสวดมนต์ของเหล่าลามะนั้น ค่อนข้างมืดทึม มีเพียงแสงสว่างเรือง ๆ จากตะเกียงน้ำมันและแสงจากช่องแสงบานเล็ก แต่ก็พอมองเห็นภาพจิตรกรรมฝาผนัง อันเก่าแก่ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนา

อารามที่มีชื่อเสียงที่สุดของวัดนี้คืออารามซุมเต็ก ภายในอารามซึ่งมีพื้นที่ไม่มาก กลับปรากฏรูปปั้นขนาดมหึมา ของพระอวโลกิเตศวร พระศรีอาริยะเมไตรโพธิสัตว์ และพระมัญชุศรีโพธิสัตว์ ยืนตระหง่านแนบชิดผนังทั้งสามด้าน ส่วนศีรษะสูงเลยเพดานที่เจาะเป็นช่องขึ้นไปสู่ชั้นที่ ๒ ของอาคาร ข่มให้ผู้เข้ามานมัสการ รู้สึกว่าตนเองเหลือตัวเล็กนิดเดียว

รูปปั้นพระโพธิสัตว์ในอัลชิกอมปา หรือ วัดอัลชิ (ภาพโดยคุณ Philippe Stoop)

ส่วนอารามมัญชุศรี กลางห้องมีแท่นประดิษฐานพระมัญชุศรีโพธิสัตว์สี่องค์ หันหน้าออกสู่ทิศทั้งสี่ แต่ละองค์แสดงกิริยาอาการต่างกัน ทั้งเมตตาปราณี และดุร้ายเกรี้ยวกราด มีอสูรและสัตว์ประหลาดนานาชนิดพันตลอดร่าง แสงภายในห้องที่สลัว รางประกอบกับพระพุทธรูปปางพิสดาร ทำให้ในอารามเต็มไปด้วยบรรยากาศศักดิ์สิทธิ์ลึกลับ สะกดให้ผู้เข้าชมทั้งหลาย ต้องสำรวมกิริยาวาจาโดยไม่รู้ตัว ดังที่ผมเห็นกลุ่มนักท่องเที่ยวผมทอง เดินชมรอบอารามด้วยฝีเท้าแผ่วเบาระมัดระวัง และหันไปพูดกันด้วยเสียงกระซิบ

หลังจากเที่ยวชมอัลชิกอมปา หลายวันให้หลัง ผมเดินทางจากหมู่บ้านซัสปาลไปสู่หมู่บ้านชูโชต เพราะเพื่อนชาวลาดักที่เพิ่งรู้จักกันชักชวนไว้ล่วงหน้า ให้มาชมงาน “บุดดา เบิร์ทเดย์” ที่กำลังจะมีขึ้นในหมู่บ้านของเขา

เมื่ออยู่ในลาดัก ผมไม่แน่ใจว่าวันประสูติของพระพุทธเจ้า ตามความเชื่อของพุทธนิกายวัชรยาน จะหมายรวมถึงวันประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน เช่นเดียวกับนิกายเถรวาทหรือไม่ กระทั่งกลับเมืองไทย ได้อ่านหนังสือ “โอม มณีปัทเม หุม” โดย ดร. ล็อบสัง รัมปา ผู้เขียนชาวทิเบต จึงเกิดความกระจ่าง

ข้อมูลในหนังสือระบุว่า ตามปฏิทินแบบทิเบต วันแรกของเดือนที่ ๔ เป็นวันฉลองการโปรดสัตว์ของพระพุทธเจ้า วันที่ ๑๕ ของเดือนเดียวกันเป็นวันเสด็จสู่ปรินิพพานของพระพุทธองค์ ส่วนวันประสูติของพระพุทธเจ้าคือวันที่ ๔ ของเดือนหก ซึ่งอยู่ราวเดือนกรกฎาคมตามปฏิทินสากล

พิธีฉลองวันประสูติของพระพุทธเจ้า ในปีนี้ตรงกับวันที่ ๒๖ กรกฎาคม วันนั้นผมออกจากที่พักแต่เช้า เพื่อไปเข้าร่วมขบวนแห่ ในขบวนประกอบด้วยลามะหนุ่มสองรูปเป็นหัวขบวน ทำหน้าที่เป่าปี่และตีกลอง ตามด้วยลามะชั้นผู้ใหญ่รูปหนึ่ง โดยมีผู้อัญเชิญพระพุทธรูปองค์เล็ก กับผู้ถือกลดบังแดดตามมา ผู้ร่วมขบวนอื่น ๆ ล้วนเป็นผู้ชายทั้งสิ้น ผู้เฒ่า และคนหนุ่มสวมชุดกอชาตามประเพณี เด็ก ๆ แต่งตัวตามสบาย แต่ทุกคนล้วนสะพายคัมภีร์ศาสนา ลักษณะเป็นปกไม้แคบยาวสองแผ่นประกบไส้ในไว้ ผูกด้วยเชือกหรือผ้าแล้วสะพายเฉียงกับลำตัว

ผมเดินร่วมขบวนแห่ยาวเหยียด ลัดเลาะตรอกซอกซอย ผ่านคูน้ำ ข้ามนาข้าวเขียวขจีที่ยังไม่ได้เก็บเกี่ยว เพราะภูมิอากาศที่นี่ต่างจากซัสปาล ขบวนเดินไปถึงที่ใดก็จะได้ยินเสียงปี่กลอง เสียงโห่ร้องว่า “กีกี โซโซ ลาเกียโล” ซึ่งแปลว่า “ขอชัยชนะจงมีแด่ทวยเทพ” ดังก้อง

หมู่บ้านชูโชตประกอบด้วยครอบครัวชาวพุทธและมุสลิม ขบวนแห่จะหยุดลงที่บ้านชาวพุทธ เพื่อให้ลามะประกอบพิธีสวดมนต์ คนในบ้านรอต้อนรับ ค้อมตัวให้คนในขบวนเอาคัมภีร์แตะที่หัว จากนั้นก็ลำเลียงชา ขนมปัง บิสกิต มาเลี้ยงขบวนแห่

กว่าขบวนแห่แวะครบทุกจุด ก็ใช้เวลาเดินรอบหมู่บ้านร่วม ๔ ชั่วโมง แข้งขาผมเมื่อยล้าเต็มทีแล้ว เมื่อมาถึงบ้านใหญ่หลังสุดท้าย ซึ่งใช้เป็นที่จัดงานเลี้ยง ชาวบ้านที่ผมเห็นอยู่ตามรายทางพากันมารวมตัวอยู่ที่นี่ ทั้งหมดเดินขึ้นไปสู่ชั้น ๒ ผู้หญิงแยกเข้าไปอยู่ในห้องใหญ่ห้องหนึ่ง อาบีเลหรือคุณย่าคุณยาย เริ่มนับลูกประคำ ผมตามพวกผู้ชายเข้าไปอีกห้องหนึ่งซึ่งมีโต๊ะเตี้ยตั้งเรียงไว้รอบห้อง ทุกคนเข้านั่งประจำที่ เจ้าบ้านนำอาหาร กรูกรูไชย และ “ชาง” หรือเบียร์พื้นบ้านลาดัก มาเสิร์ฟ เมื่อดื่มกินกันได้ที่ พวกผู้ชายก็พากันร้อง และเต้นด้วยความรื่นเริง โดยมีพวกผู้หญิงจับกลุ่มเมียงมองตรงปากประตูห้อง

ผมไม่ได้อยู่ร่วมกระทั่งงานเลี้ยงเลิก เพราะต้องรีบกลับบ้านเก็บข้าวของให้ทันขึ้นรถโดยสารเที่ยวสุดท้ายสู่เมืองเลห์

(อ่านต่อตอนที่ 7 นะครับ)

ที่มา : www.sarakadee.com/feature/2001/03/ladakh.htm