ลายรดน้ำ เป็นชื่อเรียกงานประณีตศิลป์ของไทยชนิดหนึ่ง ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว และมีขั้นตอนการทำที่ละเอียดอ่อน ซับซ้อน โดยอาจจัดให้อยู่ ในงานจิตรกรรมประเภทเอกรงค์ (Monochrome) ได้ เพราะลวดลายหรือรูปภาพ ที่ได้จากการเขียนสีด้วยน้ำยาหรดาน ปิดทองแล้วรดน้ำเสร็จแล้ว จะมีเพียงสีเดียวคือสีทอง บนพื้นรักสีดำเท่านั้น

     งานลายรดน้ำนี้ส่วนใหญ่ จะเขียนเพื่อประดับตกแต่ง อาคารสถานที่ เช่น ประต ูหน้าต่าง ฝาผนัง ภายในโบสถ์วิหาร เป็นต้น นอกจากนี้ก็ยังมีงานที่เขียนขึ้น เพื่อประดับ ตกแต่งสิ่งของ เครื่องใช้ไม้สอยต่างๆ อีกสารพัดอย่าง ด้วยคุณสมบัติเฉพาะตัว ที่สวยงามและคงทนถาวร อาทิเช่น ตะลุ่ม โตก พาน ถาด หีบ ฝา ใบประกับหน้าคัมภีร์ใบลาน ฉากลับแล หนังสือ หัวโขน ตู้พระธรรม ฯลฯ

ประวัติโดยสังเขป
     การเขียนลายรดน้ำนั้น ช่างไทยได้คิดประดิษฐ์ทำกันมานานแล้ว โดยเชื่อว่าน่าจะทำมาตั้งแต่ครั้งสุโขทัยเป็นราชธานี โดยปรากฏหลักฐานจากจดหมายเหตุ เรื่อง "พระราชไมตรีจากกรุงสยามและกรุงจีน" เมื่อครั้งพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ปกครองกรุงสุโขทัยว่า มีการส่งทูต ส่งพระราชสารอักษร เขียนด้วยลายรดน้ำทอง กับเครื่องบรรณาการไปถวายกษัตริย์จีน จึงสันนิษฐานว่า การเขียนลายน้ำทองนี้ น่าจะเป็นวิธีการเดียว หรือใกล้เคียงกับที่ทำกันในปัจจุบัน

ขั้นตอนการทำลายรดน้ำ
     ผู้ต้องการศึกษา ขั้นตอนการทำลายรดน้ำนั้น จำเป็นจะต้องรู้จักอุปกรณ์ทุกชนิดอย่างละเอียด ซึ่งโดยส่วนใหญ่ มักจะเป็นวัสดุจากธรรมชาติ ที่ใช้กันมาตั้งแต่โบราณ อาทิ "รัก" ซึ่งเป็นยางไม้ ที่ได้จากต้นรักมีสีดำ เป็นหนึ่งในวัสดุสำคัญในการทำลายรดน้ำ และในตัวรักเองยังแบ่งออกเป็น รักน้ำเกลี้ยง รักเช็ด รักสมุก และยังมีวัสดุอุปกรณ์อื่นๆ ประกอบอีกมาก รวมถึงขั้นตอน วิธีการทำ และการเตรียมอุปกรณ์ ที่ละเอียดอ่อนซับซ้อน ซึ่งผมเห็นว่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจ ควรจะอธิบายให้ละเอียด รวมถึงมีภาพประกอบเพื่อช่วยในการอธิบาย แต่เพียงพื้นที่ในระเบียง ถาม-ตอบศิลปะนี้ ไม่อาจเพียงพอได้