ชื่อ: บี (ญ.) อายุ: ๒๑-๓๐, ปริญญาตรี (ม.นเรศวร์), พิษณุโลก ส่งคำถามเมื่อ: ๑๗ เมษายน ๒๕๕๐

			ต้องการทราบความหมายของสุนทรียศาสตร์ หลักเกณฑ์การวิเคราะห์วัตถุ และจิตรกรรมในเชิงสุนทรียศาสตร์

	สุนทรียศาสตร์ โดยคำจำกัดความ ถือเป็นสาขาหนึ่งใน สาขาวิชาปรัชญาโดยตรง โดยจัดอยู่ในกลุ่มที่สนใจ "ปัญหาปรัชญาในเรื่องของคุณค่า (Axiology)" ซึ่งจะประกอบไปด้วย ๑. สาขาจริยศาตร์ (ethic) ๒. ตรรกหรือการใช้เหตุผล (logic) และ ๓. สุนทรียศาสตร์ (Aesthetic) คำว่า Aesthetic เพิ่งจะมีการใช้ตรงๆ ในยุโรป เมื่อไม่นานมานี้เอง ราวศตวรรษที่ ๑๘ แต่ไม่ได้หมายความว่า ก่อนหน้านี้ฝรั่งหรือนักปรัชญาตะวันตก จะไม่สนใจถกเถียงเรื่องความงาม เพราะประเด็นเรื่องความงาม ทั้งในธรรมชาติและศิลปะ เค้าเถียงกันมาตั้งแต่สมัยกรีก เมื่อสองพันกว่าปีมาแล้ว ส่วนเกณฑ์ในการวิเคราะห์วัตถุหรือความงาม ในสุนทรียศาสตร์ตะวันตก มีทฤษฎีและรายละเอียดมากมาย และถูกปรับเปลี่ยนมาโดยตลอด แต่หลักใหญ่ๆ มีอยู่ ๒ กลุ่ม คือ กลุ่มที่ ๑. เชื่อว่าความงามมีอยู่จริงในวัตถุ ศิลปะ และธรรมชาติ ถึงไม่มีใครไปรับรู้มัน มันก็ยังงาม มนุษย์เป็นเพียงผู้รับรู้ความงามของวัตถุ และเกณฑ์ตัดสินความงามมีความเป็นสากล คือเกณฑ์เดียวกัน และสามารถใช้ได้ทุกที่ ทุกเวลา ไม่ขึ้นกับวัฒนธรรม กลุ่มนี้เรียกว่า กลุ่มวัตถุวิสัย (objective) กลุ่มที่ ๒. กลุ่มนี้เชื่อว่าความงามไม่มีอยู่จริง ในวัตถุ ศิลปะ และธรรมชาติ แต่เป็นเรื่องที่จิตของมนุษย์สร้างขึ้นมาเอง ถ้าไม่มีคน ก็ไม่มีความงาม เพราะความงามไม่ได้อยู่กับวัตถุหรือศิลปะ แต่อยู่ในใจคน เพราะฉะนั้นความงามในทัศนะกลุ่มนี้ จึงไม่มีมาตรฐานเป็นกฎตายตัว เพราะเชื่อว่าต่างวัฒนธรรม ย่อมมีเกณฑ์ตัดสินความงามต่างกัน ตามประสบการณ์ จะมาเหมารวมใช้เกณฑ์เดียวกันแบบกลุ่มที่ ๑ ไม่ได้ กลุ่มนี้เรียกว่า กลุ่มจิตวิสัย หรืออัตวิสัย (subjective) ส่วนที่ถามว่า 'จิตรกรรมในเชิงสุนทรียศาสตร์' เป็นอย่างไรนั้น คำตอบน่าจะแทรกอยู่ข้างบนแล้ว สามารถมองได้หลายทฤษฎีแล้วแต่จะใช้ ไม่มีคำตอบตายตัวที่สุดครับ

		ขอบคุณ อ.สุรชัย จงจิตงาม (อาจารย์ประจำภาควิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ ม.เชียงใหม่ และ ฝ่ายวิชาการโครงการย้อนรอยอดีตจิตรกรรมวัดอุโมงค์ www.umongpainting.com) ที่ช่วยไขความกระจ่างให้ด้วยครับ