บทเรียนที่ ๑ " การเขียนแม่ลายกระจัง "
   
แม่ลายกระจัง เป็นแม่ลายพื้นฐานอย่างหนึ่งในการเขียนลายไทย มีรูปทรงมาจากดอกบัวและตาไม้ ตัวอย่างแม่ลายในบทเรียนนี้ เรียกว่า กระจังตาอ้อย ถ้าเราเป็นคนช่างสังเกต จะเห็นว่า ตามข้อของต้นอ้อยหรือปล้องไผ่ จะมีตาไม้อยู่ ซึ่งมีรูปร่างเช่นเดียวกับลายในบทเรียนนี้ ซึ่งนับได้ว่า เป็นความช่างสังเกตของช่างไทย ในการประยุกต์รูปแบบธรรมชาติ มาประดิษฐ์เป็นลวดลายที่งดงามได้ ในบทเรียนนี้จะทำการฝึกเขียนลาย โดยมีตัวลายซ้อนกันอยู่ ๒ ชั้น ซึ่งลายที่อยู่ภายในนั้น เรียกว่า ไส้ลาย (เส้นจะบางกว่า) การเขียนลายไทยนั้น ความสำเร็จขึ้นอยู่กับการฝึกฝน และเป็นคนช่างสังเกต ถ้ามีการฝึกเขียนมากเท่าไหร่ ความชำนาญจะเพิ่มมากขึ้น หากหมั่นสังเกต ก็จะสามารถเปรียบเทียบได้ว่า รูปทรงจากการฝึกหัด มีความสมบูรณ์สวยงาม เทียบกับต้นแบบได้หรือไม่		  

   

ขั้นตอนการเขียนแม่ลายกระจังตาอ้อย

๑. เริ่มด้วยการเขียน โครงรูปสามเหลี่ยม โดยมีความสูงจากฐาน ๑.๕ นิ้ว กว้าง ๒ นิ้ว และลากเส้นแบ่งกึ่งกลาง ข้างละ ๑ นิ้ว

  
         
    ๒. เมื่อได้รูปสามเหลี่ยมสมบูรณ์แล้ว จึงเริ่มวาด เส้นรูป แม่ลายกระจัง โดยเริ่มวาดจากยอดลาย โค้งลงมา ตามรูปทรงของลายกระจังตาอ้อย ทั้ง ๒ ด้านตามตัวอย่าง  
         
    ๓. จากนั้นจึงวาด ลายสอดไส้ ไว้ภายในตัวกระจัง การเขียนลายสอดไส้นี้ ใช้วิธีการเขียนเช่นเดียวกับการเขียนเส้นรูป แต่มีขนาดเล็กกว่า เสร็จสิ้นขั้นตอนการเขียนแม่ลายกระจัง  

 

 

 ข้อควรสังเกต
๑. เส้นรูป และ เส้นลายสอดไส้ จะมีขนาดต่างกัน โดยเส้นรูปจะมีความ หนากว่า เส้นลายสอดไส้
๒. ลายไทย เป็นลวดลายที่มี ที่มาจากรูปทรงของธรรมชาติ ฉะนั้นการเขียนตัวลาย จำเป็นต้องเขียนให้มีลักษณะเป็น ธรรมชาติ ในที่นี้หมายถึง ตัวลายจะดูมีชีวิตชีวา อ่อนช้อยพริ้วไหวเหมือนกับพันธุ์ไม้เลื้อย มีความสดชื่น สมบูรณ์ อวบอิ่ม หากท่านสามารถวาด จนได้ความรู้สึกเช่นนี้แล้ว ท่านก็จะสามารถเรียนเขียนลายไทย ในขั้นที่สูงขึ้นไปได้ โดยมิยากเย็นนัก